Η κοινότητα των Προσφυγικών στην Πάδοβα για το δικαίωμα στη στέγη
Στην Πάδοβα ολοκληρώνεται την Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026 η περιοδεία αλληλεγγύης της κοινότητας των Προσφυγικών της Αθήνας, με δημόσια συζήτηση για τις εξώσεις και το δικαίωμα στη στέγαση.

Το πρόγραμμα της συνάντησης
Η συνάντηση στο Fronte del Porto αρχίζει στις 15:00 και περιλαμβάνει στρογγυλή τράπεζα ανοιχτή στο κοινό, προβολές βίντεο και θεατρική παράσταση. Μαζί με την κοινότητα των Προσφυγικών θα συμμετάσχουν ο Paolo De Stefani, από το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Πανεπιστημίου της Πάδοβας, και ο Cesare Ottolini, από τη Διεθνή Συμμαχία των Κατοίκων.
Μέσα από την περιοδεία, η κοινότητα επιδιώκει επαφές με οργανώσεις, συλλογικότητες, ομάδες, ενώσεις, συνδικάτα και κοινωνικούς θεσμούς σε όλη την Ευρώπη. Η εκδήλωση ακολουθεί την κινητοποίηση που εξασφάλισε αναστολή των εξώσεων από το συγκρότημα και τη στήριξη του δημάρχου Αθηναίων σε μια εναλλακτική πρόταση ανακαίνισης από την ίδια την κοινότητα.
Οι κάτοικοι και οι ανοιχτές κοινωνικές δομές
Τα Προσφυγικά συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες αυτοδιαχειριζόμενες κοινότητες της Ευρώπης. Από το 2010, περίπου 400 κάτοικοι και ακτιβιστές από 27 χώρες έχουν καταλάβει και αυτοδιαχειρίζονται το συγκρότημα, με αρχές την αλληλεγγύη, την αλληλοβοήθεια, την κοινή ιδιοκτησία και την οριζόντια οργάνωση.
Σύμφωνα με το έγγραφο των ειδικών εισηγητών του ΟΗΕ και το ενημερωτικό φυλλάδιο της κοινότητας, εκεί λειτουργούν περισσότερες από 22 αυτοοργανωμένες δομές κοινωνικής πρόνοιας. Οι υπηρεσίες τους δεν περιορίζονται στους κατοίκους, αλλά είναι ανοιχτές και στον ευρύτερο πληθυσμό της Αθήνας.
Στις δομές αυτές περιλαμβάνονται το "Σπίτι των Παιδιών", αυτοοργανωμένο νηπιαγωγείο, δομή υγείας, κοινωνικό φαρμακείο και το συλλογικό αρτοποιείο "Berkin Elvan". Υπάρχουν επίσης δομή γυναικών και χώρος φιλοξενίας ασθενών του αντικαρκινικού νοσοκομείου "Άγιος Σάββας" και των συνοδών τους.
Από την προσφυγική στέγαση στη διατήρηση των κτιρίων
Το συγκρότημα χτίστηκε μεταξύ 1933 και 1935 για Έλληνες ορθόδοξους πρόσφυγες που έφευγαν από τη Μικρά Ασία και την Ανατολία. Αποτελείται από 228 διαμερίσματα σε οκτώ μοντερνιστικά κτίρια, επηρεασμένα από το Bauhaus. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αποτέλεσε κέντρο της αντάρτικης αντίστασης στη ναζιστική και φασιστική κατοχή.
Ακολούθησαν οι μάχες του Δεκεμβρίου του 1944. Στη Μάχη της Αθήνας, κάτοικοι των Προσφυγικών και της γύρω περιοχής πρωτοστάτησαν στην αντίσταση απέναντι στις δυνάμεις του ελληνικού κράτους και στα βρετανικά στρατεύματα. Στα κτίρια παραμένουν ορατά ίχνη από σφαίρες και όλμους.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το ελληνικό κράτος σχεδίαζε να κατεδαφίσει το συγκρότημα για εμπορική ανάπτυξη, όπως αναφέρει το έγγραφο των ειδικών εισηγητών του ΟΗΕ. Οι περισσότεροι αρχικοί ιδιοκτήτες αναγκάστηκαν είτε να πουλήσουν σε τιμές χαμηλότερες της αγοράς είτε να υποστούν απαλλοτρίωση, με αποτέλεσμα 177 διαμερίσματα να περάσουν στο κράτος. Αντίθετα, 51 κάτοικοι προσέφυγαν επιτυχώς στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Η κήρυξη των κτιρίων ως διατηρητέων ιστορικών μνημείων έγινε κατά την περίοδο 2003-2013.
Η συμφωνία αποκατάστασης και το σχέδιο εκκένωσης
Η σημερινή διαμάχη αφορά το σχέδιο της Περιφέρειας Αττικής να ανακαινίσει τα κτίρια απομακρύνοντας τους κατοίκους. Τον Ιούνιο του 2025, το Υπουργείο Πολιτισμού, η Περιφέρεια και η Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) υπέγραψαν προγραμματική συμφωνία για την "Αποκατάσταση τεσσάρων προσφυγικών πολυκατοικιών", με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 15 εκατ. ευρώ μέσω ΕΣΠΑ.
Καταγγελία που υποβλήθηκε στους ειδικούς εισηγητές του ΟΗΕ αναφέρει ότι η συμφωνία αντιμετωπίζει τα κατοικημένα κτίρια ως κενά, αγνοώντας τους περίπου 400 ανθρώπους που ζουν εκεί. Σύμφωνα με την καταγγελία, έτσι παρακάμπτονται οι υποχρεώσεις διαβούλευσης και εξασφάλισης εναλλακτικής στέγασης.
Το ίδιο έγγραφο παραπέμπει σε συνέντευξη του περιφερειάρχη Αττικής Νίκου Χαρδαλιά στο newmoney.gr, τον Ιανουάριο του 2026. Ο περιφερειάρχης επιβεβαίωσε ότι η αστυνομία, υπό το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, θα αναλάμβανε την εκκένωση για να γίνουν οι εργασίες, προαναγγέλλοντας σχέδιο μαζικής έξωσης.
Οι κινητοποιήσεις και οι διεθνείς παρεμβάσεις
Η κοινότητα και ένα ευρύ διεθνές κίνημα αλληλεγγύης αντέδρασαν με κινητοποιήσεις και απεργίες πείνας. Στις 5 Φεβρουαρίου 2026, ο κάτοικος Αριστοτέλης Χαντζής άρχισε απεργία πείνας αόριστης διάρκειας, "μέχρι θανάτου", λαμβάνοντας βιταμίνες, τσάι, αλάτι και ζάχαρη. Την 1η Μαΐου άρχισε απεργία πείνας και η κάτοικος Suzon Doppagne.
Στις 3 Ιουνίου 2026, η Διεθνής Αμνηστία ζήτησε με δημόσια δήλωσή της από τις περιφερειακές αρχές να σταματήσουν κάθε σχέδιο που θα οδηγούσε σε έξωση της κοινότητας, μέχρι να εφαρμοστούν οι νομικές και διαδικαστικές εγγυήσεις των διεθνών προτύπων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Την υπόθεση στήριξε επίσης ο Koldo Casla, ειδικός εισηγητής του ΟΗΕ για το δικαίωμα στη στέγαση, ενώ 33 ευρωβουλευτές κατέθεσαν ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Στις 24 Ιουνίου, την 140ή ημέρα της απεργίας πείνας, ο Δήμος Αθηναίων απέσυρε τη συμμετοχή του από το σχέδιο και κάλεσε την Περιφέρεια Αττικής σε διάλογο με τους κατοίκους. Περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι είχαν διαδηλώσει στην Αθήνα υπέρ των αιτημάτων της κοινότητας.
Η κοινότητα ανακοίνωσε στις 3 Σεπτεμβρίου το τέλος αυτού του κύκλου αγώνα, όταν ο Αριστοτέλης Χαντζής επέστρεψε στη γειτονιά ύστερα από 73 ημέρες νοσηλείας. Το Turning Point Magazine χαρακτήρισε την απεργία πείνας του τη μεγαλύτερη σε διάρκεια στη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
Τον Σεπτέμβριο του 2026 δημοσιοποιήθηκε και η απάντηση του εκτελεστικού αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Raffaele Fitto στους 33 ευρωβουλευτές. Σύμφωνα με το To Vima, επιβεβαίωσε ότι η αποκατάσταση και η ενεργειακή αναβάθμιση του συγκροτήματος έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα "Αττική 2021-2027", με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και στόχο τη διάθεσή του κυρίως σε ευάλωτες ομάδες. Η ενδιάμεση αναθεώρηση του προγράμματος είχε εγκριθεί τον Φεβρουάριο του 2026.



