Αναζήτηση ειδήσεων

Παπασταύρου στη Βαρσοβία: Προτεραιότητα η δυναμικότητα και οι μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις για τον Κάθετο Διάδρομο

Τον ρόλο της Ελλάδας ως νότιας πύλης για το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) ανέδειξε ο Σταύρος Παπασταύρου στην 7η Υπουργική Σύνοδο της Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ενέργεια (P-TEC) στη Βαρσοβία. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας έ...

lake-qo26sa2d2652dyorvyeatdfy-547fbdfd-357f-49c9-83aa-90f869328725-0.webp

Τρεις πύλες εισόδου και μια διαδρομή προς τον βορρά

Η Ελλάδα, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής συνιστούν, σύμφωνα με τον υπουργό, τις τρεις στρατηγικές πύλες εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Μέσω αυτών διευρύνονται οι πηγές και οι διαδρομές εφοδιασμού, περιορίζοντας την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ειδικά η Ελλάδα, όπως εξήγησε, επιτρέπει τη διοχέτευση αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.

Για να λειτουργήσει πλήρως αυτή η ενεργειακή σύνδεση βορρά-νότου συνεργάζονται εννέα χώρες και έντεκα διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς, ανέφερε ο κ. Παπασταύρου. Ο ίδιος συνέδεσε την επόμενη φάση του έργου με την εξασφάλιση της απαιτούμενης μεταφορικής ικανότητας, ανταγωνιστικών χρεώσεων και μακροχρόνιων εμπορικών δεσμεύσεων.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο περιλαμβάνει πλέον και δεσμευτικές προθεσμίες για τη διακοπή των ρωσικών εισαγωγών. Σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας της Βουλγαρίας, η ΕΕ έχει θεσπίσει νομικά δεσμευτική απαγόρευση για το ρωσικό LNG από τα τέλη του 2026 και για το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του 2027.

Η επέκταση του δικτύου και τα έργα σε Ελλάδα και Βουλγαρία

Στους πέντε αρχικούς εταίρους του Κάθετου Διαδρόμου, την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, έχουν προστεθεί η Βόρεια Μακεδονία, η Σερβία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία. Όπως αναφέρει το Balkan Energy, σε συνάντηση στην Αθήνα οι διαχειριστές συμφώνησαν στη σύσταση ομάδας εργασίας για την ένταξη των δικτύων της Βόρειας Μακεδονίας και της Σερβίας. Το ίδιο δημοσίευμα ανέφερε ότι για τον Σεπτέμβριο αναμενόταν μνημόνιο συνεργασίας των εννέα διαχειριστών.

Σύμφωνα με το Balkan Energy, η Ελλάδα διαθέτει πλέον εξαγωγική ικανότητα φυσικού αερίου περίπου 9 δισ. κυβικών μέτρων, έναντι περίπου 1 δισ. το 2021. Η λειτουργία του διασυνδετήριου αγωγού Ελλάδας-Βόρειας Μακεδονίας, η οποία αναμένεται έως τα τέλη του 2027, προβλέπεται να αυξήσει περαιτέρω αυτή τη δυνατότητα.

Στη Βουλγαρία, το υπουργείο Ενέργειας τοποθετεί την ολοκλήρωση του τμήματος του διαδρόμου που βρίσκεται στο έδαφος της χώρας έως το τέλος του 2026, με δύο έργα να προβλέπεται να τεθούν σε λειτουργία εντός της χρονιάς. Μέσω του σημείου IP Negru Vodă 1/Kardam, ο διάδρομος θα μπορεί να μεταφέρει έως 10 δισ. κυβικά μέτρα LNG ετησίως προς την Ουκρανία και την ευρύτερη περιοχή. Επεκτάσεις βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη στα σημεία IP Kulata/Sidirokastro, στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, και IP Negru Vodă/Kardam, στα σύνορα Βουλγαρίας-Ρουμανίας.

Η γεωπολιτική διάσταση της συνεργασίας

Για τον κ. Παπασταύρου, ο Κάθετος Διάδρομος δεν περιορίζεται στη μεταφορά φυσικού αερίου: αποτελεί γεωπολιτικό έργο που ενισχύει την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και τη στρατηγική σχέση Ευρώπης-ΗΠΑ. Υπενθύμισε ότι το P-TEC στην Αθήνα, έναν χρόνο νωρίτερα, είχε συνδέσει τη διατλαντική ενεργειακή συνεργασία όχι μόνο με το εμπόριο, αλλά και με την ασφάλεια, την εθνική κυριαρχία και την κοινή ευημερία.

Κατά τον υπουργό, η Αθήνα έδωσε την αρχική ώθηση, ακολούθησαν ενεργειακές συμφωνίες και τα πρώτα σημαντικά αποτελέσματα, ενώ η σύνοδος της Βαρσοβίας σηματοδοτεί τη φάση εδραίωσης και διεύρυνσης της συνεργασίας. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε τον ρόλο Ελλάδας, Πολωνίας και Βαλτικής στη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού ενεργειακού χάρτη με περισσότερες διασυνδέσεις, διαφοροποιημένο εφοδιασμό και προστασία από τον ενεργειακό εκβιασμό.

Ο κ. Παπασταύρου υποστήριξε ότι το έργο μπορεί να μετασχηματίσει μια περιοχή διαιρεμένη από τη γεωγραφία, την ιστορία και την ιδεολογία, προωθώντας την ελευθερία, την ευημερία και τη συνεργασία. Περιέγραψε ως επιδίωξη μια διασυνδεδεμένη περιοχή όπου η ενέργεια δεν θα χρησιμοποιείται ως όπλο και κάλεσε την Ευρώπη να ενισχύσει τις διασυνδέσεις της, να διαφοροποιήσει περαιτέρω τις πηγές της και να εξασφαλίσει πιο ανταγωνιστικές τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Οι θέσεις Τουσκ, Ράιτ και Μοτίκα

Στην έναρξη της συνόδου τοποθετήθηκαν ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ και ο Πολωνός ομόλογός του Μίλος Μοτίκα. Σύμφωνα με την αποτύπωση των εργασιών από το Atlantic Council, ο Ράιτ δήλωσε στις 18 Νοεμβρίου 2026 ότι η ενέργεια δεν πρέπει να αφορά την πολιτική και παρουσίασε τη συνεργασία με τους συμμάχους των ΗΠΑ ως στρατηγική εταιρική σχέση, πέρα από τις εμπορικές συναλλαγές.

Την ίδια ημέρα, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ ζήτησε από τους Ευρωπαίους πραγματιστική προσέγγιση στην ενέργεια, χωρίς υπερβολική ιδεολογία. Χαρακτήρισε τη συμμαχία ΗΠΑ-Ευρώπης "άξονα του καλού" και τόνισε ότι δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Ο Μίλος Μοτίκα περιέγραψε την Πολωνία ως φυσική πύλη εισόδου αμερικανικού LNG για την περιοχή. Ζήτησε περισσότερες μακροπρόθεσμες συμβάσεις με τις ΗΠΑ, αναβολή του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS) και αλλαγή της ευρωπαϊκής ταξινόμησης για τις δραστηριότητες πυρηνικής ενέργειας.